Start
Publikacje
Adresy
Foto

Dzielnica od 1924 do 1945

 

     

    Osiedle I Domy I Zakład komunikacji autobusowej I Związki
    Czasy nazizmu i II wojny światowej I Szczególne wydarzenia I Osiedle Lusatia dla uchodźców

     

    Osiedle

    Ulica i nr domu

    Właściciel

    Rok budowy

    Uwagi

    (Stan 1938)

       
           

    Am Lager

         
           

    1

    Pilz Maria

    1926

    Os. wojsk.

    3

    Böhme Willy

    1926

    5

    Haupt Kurt

    1926

    7

    Dreßler Hedwig

    1926

    9

    Burchert Ludwig

    1930

     

    11

    Büchold Heinrich

    1934

     

    13

    Lorenz Richard

    1934

     

    15

    Hoffmann Walter

    1934

    Szewstwo

    15a

    Detmutz Paul

    1934

     

    17

    Scholze Richard

    1930

    Betoniarnia żużlowa

    19

    Walter Alfons

    1930

    21

    Brocksch Maria

    1930

    23

    Schröer Selma

    1930

    25

    Schmelzer Robert

    1930

    27

    Schiffner Alwin

    1930

    29

    Hoffmann Paul

    1930

     

    31

    Quitt Max

    1930

     

    33

    Krumbmüller Wilhelm

    1929

     

    35

    Schuster Ruth

    1934

     

    37

    Zschiesche Alfred

    1934

     

    39

    Kluttig Max

    1934

     

    41

    Cilius Otto

    1934

     

    43

    Anders Erwin

    1934

     

    45

    Lucke Hedwig

    1935

     

    47

    Dreßler Martin

    1935

     

    49

    Römer Rudolf

    1940

     

    51

    Os. wojskowe

    1940

     

    53

    “ “

    1940

     

    55

    “ “

    1940

     

    57

    “ “

    1940

     

    59

    “ “

    1940

     

    61

    “ “

    1940

     

    63

    “ “

    1940

     

    65

    “ “

    1940

     

    67

    “ “

    1940

     

    69

    “ “

    1940

     

    71

    “ “

    1940

     

    73

    “ “

    1940

     
           

    96

    Os. wojskowe

    1940

     

    94

    “ “

    1940

     

    92

    “ “

    1940

     

    90

    “ “

    1940

     

    88

    “ “

    1940

     

    86

    “ “

    1940

     

    84

    “ “

    1940

     

    82

    “ “

    1940

     

    80

    “ “

    1940

     

    78

    “ “

    1940

     

    76

    Richter Hermann

    1937

     

    74

    Morche Richard

    1937

     

    72

    Schwan Walter

    1935

     

    70

    Helbig Reinhold

    1935

     

    68

    Zipser Willy

    1935

     

    66

    Henschke Friedrich

    1935

     

    64

    Hübner Richard

    1937

     

    62

    Schönfelder Otto

    1937

     

    60

    Lorenz Erich

    1930

     

    58

    Schlange Erich

    1929

     

    56

    Fiebiger Walter

    1930

     

    54

    Nosek Hans

    1927

     

    52

    Bradler Josef

    1927

     

    50

    Lobeck Hermann

    1930

     

    48

    Hochauf Ewald

    1930

     

    46

    Krause Adolf

    1933

     

    44

    Schreiber Walter

    1933

     

    42

    Hoffmann Walter

    1933

     

    40

    Münnich Heinrich

    1933

     

    38

    Schulze Hermann

    1933

     

    36

    Klette Alma

    1933

     
           

    Am Teich

         
           

    5

    Rudolph Bernhard

    1927

     

    7

    Ender Ernst

    1927

     
           

    20

    Bürger Ida

    1927

     

    18

    Seits Ernst

    1927

     

    16

    Heldt Franz

    1927

     

    14

    Schubert Gustav

    1927

     

    12

    Demuth Emil

    1933

    )

    10

    Gentsch Paul

    1933

    )

    8

    Tannert Anna

    1933

    )

    6

    Leuschner Max

    1933

    ) tak

    4

    Steudner Hildegard

    1933

    ) zwana

    2e

    Flaum Johann

    1933

    ) Hala

    2d

    Bau Bernhard

    1933

    ) Zeppelin

    2c

    Junge Anna

    1933

    )

    2b

    Zestermann Reinhold

    1933

    )

    2a

    Pospischil Josef

    1933

    )

    2

    Müller Lucie

    1933

    )

           

    An der Lehne

         
           

    1

    Radtke Reinhold

    1928

     

    2

    Pietschmann Richard

    1934

     

    3

    Neumann Paul

    1928

     

    5

    Heinrich Reinhard

    1928

     

    7

    Freund Alfred

    1928

     

    9

    Fiedler Hellmuth

    1928

     

    11

    Neumann Oskar

    1934

     

    Ankerweg

         

    1

    Heller Walter

    1939

     

    3

    Saks. Tow. Dom.

    1936

     

    5

    Saks. Tow. Dom.

    1936

     

    Baltenweg

         
           

    1

    Kretschmer Rudolf

    1927

    Beton Żużlowy

    Sklep spożywczy

    3

    Reiser August

    1927

    Dom drewniany

    5

    Dr Plischke Georg

    1927

    7

    Halmann Berta

    1928

    9

    Kairies Oswald

    1928

    11

    Neubert Paul

    1928

    )

    13

    Zichner Juliane

    1928

    )

    15

    Hawranke Anna

    1928

    )

    17

    Gebhardt Hedwig

    1928

    )

    19

    Janeschik Josef

    1928

    ) domy

    21

    Schönfelder Alwin

    1928

    ) z betonu

    23

    Endert August

    1928

    ) żużlowego

    25

    Reh Theodor

    1928

    )

    27

    Bischoff Oskar

    1928

    )

    29

    Anders Gustav

    1928

    )

           

    32

    Khin Oskar

    1941

     

    30

    Böhm Alfred

    1941

     

    28

    Müller Emil

    1941

     

    26

    Holtz Martin

    1941

     

    24

    Reuter Charlotte

    1941

     

    22

    Kretschmer Eduard

    1941

     

    20

    Schwenke Herbert

    1941

     

    18

    Hampel Rudi

    1941

     

    16

    Matthäi Gottfried

    1941

     

    14

    Müller Christie

    1941

     

    12

    Hempel Hermann

    1927

    Przewoźnik

    10

    Stolle Gustav

    1928

     

    8

    Köbisch Paul

    1928

     

    6

    Kratzer Alwin

    1933

     

    4

    Steinert Kurt

    1927

    Dom drewniany

    2

    Hartig Karl

    1927

    Dom z betonu żużlowego

           

    Friedenstraße

         
           

    2

    Löffler Johannes

    1927

    )

    4

    Schöbel Milada

    1927

    )

    6

    Kirchner Willy

    1927

    )

    8

    Ruhl Otto

    1927

    ) Handel wyrobami

    10

    Göner Oskar

    1927

    ) tekstylnymi

    12

    Hieke Heinrich

    1927

    )

    14

    Müller Emil

    1927

    )

    16

    Weinert Paul

    1927

    )

    18

    Ginel Oskar

    1927

    ) Domy

    20

    Schmidt Friedrich

    1927

    ) z betonu

    22

    Matschke Bruno

    1927

    ) żużlowego

    24

    Lehmann Reinhard

    1927

    )

    26

    Linke Berta

    1927

    )

    Friedersdorfer

         

    Straße

         

    2

    Donath August

    1927

     

    4

    Miasto Zittau

    1927

     

    6

    Hoffmann Hermann

    1927

     

    8

    Schwarzach Oswald

    1927

     

    10

    Pfalz Max

    1927

     

    12

    Zimmermann Albert

    1927

     
           

    Heimkehrerweg

         
           

    1

    Senfleben Otto

    1926

    Os. wojskowe

    3

    Nocke Alwin

    1926

    5

    Pakoßnick Paul (spadkobiercy)

    1926

    7

    Schulze Hans

    1926

    9

    Blümel Fritz

    1926

    11

    Klein Rosa

    1926

    13

    Hantsch Willy

    1926

    15

    Bischoff Paul

    1926

       

    14

    Donath Josef

    1926

    12

    Hausmann Rudolf

    1926

    10

    Eckert - spadkobiercy

    1926

    8

    Meusel Friedrich

    1926

    6

    Theurich Hermann

    1926

    4

    Biener Paul

    1926

    2

    Schlecht Willy

    1927

    Masarnia

           

    Scheerstraße

         
           

    1

    Saks. Tow. Dom.

    1936

     

    3

    “ “ “

    1936

     

    5

    “ “ “

    1936

     

    7

    “ “ “

    1936

     

    9

    “ “ “

    1936

     

    11

    “ “ “

    1936

     

    13

    “ “ “

    1936

     

    15

    “ “ “

    1936

     
     

    “ “ “

    1936

     

    14

    “ “ “

    1936

     

    12

    “ “ “

    1936

     

    10

    “ “ “

    1936

     

    8

    “ “ “

    1936

     

    6

    “ “ “

    1936

     

    4

    “ “ “

    1936

     

    2

    “ “ “

    1936

     
           

    Do 1935 Russenstraße później Tannenbergerstraße

     
           

    1

    Hänsch Friedrich

    1928

     

    3

    Stübner Wilhelm

    1928

     

    5

    Müller Karl

    1928

     

    7

    Kleint Arthur

    1929

    )

    9

    Rolle Paul

    1929

    )

    11

    Hoffmann Alexander

    1929

    ) Domy

    13

    Gebhardt Fritz

    1929

    ) z betonu

    15

    Leistner Elizabeth

    1929

    ) żużlowego

    17

    Kasper Friedrich

    1929

    )

    19

    Krause Arthur

    1929

    )

    21

    Junghans Martha

    1929

    )

    23

    Rössel Paul

    1929

    )

    25

    Pohl Wilhelm

    1929

    )

    27

    Gössel Ewald

    1934

     

    29

    Fischmann Carl

    1934

     

    31

    Golbs Johannes

    1934

     

    33

    Budowa

       

    35

    Kriegerow Otto

    1937

     

    37

    Rößler Erich

    1937

     

    39

    Neumann Erich

    1936

     

    41

    Fehrmann Alfred

    1936

     
           

    36

    Hänsch Richard

    1939

     

    34

    Schurz Edwin

    1939

     

    32

    Lehmann Osmar

    1938

     

    30

    Zieschang Gerhard

    1938

     

    28

    Petzold Erich

    1937

     

    26

    Herfurth Max

    1937

     

    24

    Ulbrich Johannes

    1933

     

    22

    Grundmann Wilhelm

    1934

     

    22a

    Berndt Helene

    1934

     

    20

    Naß Hermann

    1927

     

    18

    John Wilhelm

    1929

    )

    16

    Pfeiffer Richard

    1929

    )

    14

    Kahl Hans

    1927

    )

    12

    Mittag Paul

    1927

    ) Domy

    10

    Scherz Hugo

    1927

    ) z betonu

    8

    Mühlberger Arno

    1927

    ) żużlowego

    6

    Scholze Emma

    1927

    )

    4

    Theilig Richard

    1927

    )

    2

    Hänisch Friedrich

    1927

    )

    Tirpitzstraße

         

    1

    Saks. Tow. Dom.

    1936

     

    3

    “ “ “

    1936

     

    5

    “ “ “

    1936

     

    7

    “ “ “

    1936

     

    9

    “ “ “

    1936

     
     

     

    16

    “ “ “

    1936

     

    14

    “ “ “

    1936

     

    12

    “ “ “

    1936

     

    10

    “ “ “

    1936

     

    8

    “ “ “

    1936

     

    6

    “ “ “

    1936

     
           

    Ullersdorfer Straße

         
           

    2a

    Bowling Hermann

    1934

    Piekarnia

    2b

    Hempel Hermann

    1936

    Sklep Spoż.

    18

    Miasto Zittau

    1928

    Drogeria

    16

    Spółdzielnia Konsum.

    1928

    Konsum

    14

    Helbing Erich

    1927

    Fryzjer

           

    Wiener Straße

         
           

    23

    Lehmann Gustav

    1927

     

    25

    Will Bruno

    1929

     

    27

    Sperlich Ewald

    1929

     

    29

    Sünder Georg

    1929

     

    31

    Möse Richard

    1929

     
           

    38

    Wagner Paul

    1933

     

    36

    Scheunig August

    1933

     

    34

    Anders Rudolf

    1933

     

    32

    Brander Gustav

    1933

     

    30

    Paul Richard

    1931

     

    28

    Röthig Heinrich

    1931

     

    26

    Rolke Oswald

    1931

     

    24

    Arnold Martha

    1931

    Sklep nabiał.

    22

    Meusel Johannes

    1930

     

    20

    Prinz Paul

    1930

     

    18

    Menzel Anna

    1930

     

    16

    Söhnel Richard

    1930

     

    14

    Schmiechen Paul

    1928

     

    12

    Strauß Oswald

    1928

    Sklep instal.

    10

    Gnauck Hedwig

    1932

     

    8

    Seidel Paul

    1928

     

    6

    Linke Alfred

    1927

    Dom ze stali

    4

    Budowa

       

    Źródło

    Książka adresowa Miasta Zittau 1938

    Archiwum miejskie Zittau IIc-I-21 Nr 116.001-019 Dział 266/10

    Archiwum miejskie Zittau IIc-I-21 Nr 116.020-070 Dział 266/10, 10a, 11

    Archiwum miejskie Zittau IIc-I-21 Nr 116.071-0118619 Dział 266/12

    Archiwum miejskie Zittau IIc-I-21 Nr 116.088-094 Dział 266/12a

    Archiwum miejskie Zittau IIc-I-21 Nr 116.095-096 Dział 266/13

    Archiwum miejskie Zittau IIc-I-21 Nr 116.098-124 Dział 266/14

    Archiwum miejskie Zittau IIc-I-21 Nr 116.138-158 Dział 266/15

    Archiwum miejskie Zittau IIc-I-21 Nr 116.159-173 Dział 266/16

    Archiwum miejskie Zittau IIc-I-21 Nr 116.183-222 Dział 266/17

    Archiwum miejskie Zittau IIc-I-21 Nr 116.223-236 Dział 266/19

    Archiwum miejskie Zittau IIc-I-21 Nr 116.238-247 Dział 266/20

    Archiwum miejskie Zittau IIc-I-21 Nr 116.272-278 Dział 266/21

    Archiwum miejskie Zittau IIc-I-21 Nr 116.279-293 Dział 266/22

     

do góry >>

     

    Domy

     

    Przed rozpoczęciem budowy osiedla Porajów duży składał się z 39 domów.1)

    Potem co roku przybywało więcej:

     

    1930

    147 domów 2)

     

    1938

    254 domy

    z ok. 460 gospodarstwami domowymi 3)

    1943

    292 domy 4)

     

     

    Jeśli przyjmie się przeciętnie 3 osoby w gospodarstwie domowym, to Porajów Duży liczył około 1500 mieszkańców. Dokładniejszych danych nie udało się uzyskać. Architekt i mistrz budowlany Birnbaum z Zittau od roku 1927 do 1930, na ulicach Am Lager, Baltenweg, Friedenstraße oraz Russenstraße postawił 48 domów z betonu szlakowego. Taki rodzaj budownictwa jest tańszy od tradycyjnego budownictwa z cegły. W ten sposób można było wybudować dom pod klucz o powierzchni mieszkalnej 61 m2 z 86 m2 pomieszczeń dodatkowych (łącznie z piwnicą, strychem i szopą) za 10300 RM. Dochodzi do tego jeszcze ok. 1150 RM kosztów za nabycie gruntu oraz przyłączeń.

    Dzięki bardzo korzystnym kredytom, miesięczne obciążenia z tytułu odsetek i amortyzacji wynosiły poniżej 30 RM. 5)

    Pomimo, jak na tamte czasy, bardzo korzystnych warunków kredytowych, do roku 1934 8 domów zostało zlicytowanych w drodze postępowania egzekucyjnego. 6)

    Oprócz domów z betonu żużlowego, wybudowano również 3 domów drewnianych (Baltenweg) oraz jeden dom ze stali (Wiener Straße). Pozostałe domy zostały zbudowane z cegły.

    Ulice na terenie osiedla wykonano z tłucznia, częściowo w formie ścieżek.

    W 1928 na łąkach przy Nysie zbudowano oczyszczalnię dla Porajowa. Oczyszczaniu podlegały głównie ścieki z gospodarstw domowych, ponieważ tylko nieliczne domy posiadały toalety ze spłukiwaniem . 7)

    Dopiero w 1930 roku podłączono Porajów do miejskiej sieci gazowej. 8)

     

    Źródło

     

    1. Książka adresowa z Zittau 1926
    2. Książka adresowa z Zittau 1930/31
    3. Książka adresowa z Zittau 1938
    4. Archiwum miejskie Zittau IIc-I-26 Nr 5 tom 5, Dział 268/10
    5. Archiwum miejskie Zittau Domy i ogrody. Załącznik do Związku Rzeszy z 25 września 1929
    6. Wiadomości z Zittau z 1929-1930
    7. Wiadomości z Zittau z 9 czerwca 1928
    8. Wiadomości z Zittau z 21 grudnia 1929

    do góry >>

     

     

    Zakład komunikacji autobusowej

     

    Z posiedzenia radnych miasta w czerwcu 1928 doniesiono, że mieszkańcy wyrazili życzenie, by ustanowić linie autobusową do Porajowa. 1) W styczniu 1929 ponownie dyskutuje się na ten temat na posiedzeniu radnych miasta. 2)

    W grudniu 1929 roku uchwalono ostatecznie od marca 1930 ustanowić na próbę specjalne kursy do Porajowa. 3) Nagle w gazecie ogłoszono, że od 6 stycznia 1930 roku otwiera się linię z 11 kursami w dni robocze. Cena kursu wynosi 20 Pf za jazdę w jedną stronę. 4) radni obawiali się przy tym, że będzie konieczne duże dofinansowanie. W marcu stwierdzono, że dofinansowanie utrzymało się w rozsądnych granicach, mianowicie w styczniu 112 RM a w lutym 236 RM. 5)

    W maju 1930 stwierdzono, że korzystanie z linii pogorszyło się i ograniczono rozkład jazdy. 6)

    W październiku 1937 roku napisano w gazecie, że z początkiem zimowego rozkładu jazdy, wznawia się linię Rynek – Porajów. Oznacza to, że w miesiącach letnich kursy były wstrzymane.

    W 1942 roku autobusy miejskie przestawiono na napęd gazowy. Pojemniki z gazem znajdowały się w konstrukcji dachowej.8) Na przystankach końcowych, również w Porajowie, istniała możliwość zatankowania.

     

    Źródło

     

    1. Wiadomości z Zittau z 23 czerwca 1928
    2. Wiadomości z Zittau z 5 stycznia 1929
    3. Wiadomości z Zittau z 21 grudnia 1929
    4. Wiadomości z Zittau z 3 stycznia
    5. Wiadomości z Zittau z 22 marca 1930
    6. Wiadomości z Zittau z 9 maja 1930
    7. Wiadomości z Zittau z 1 października 1937
    8. Wiadomości z Zittau z 1 lipca 1942

     

    do góry >>

    Związki

     

    Powszechny Związek Gimnastyczny Zittau – Porajów

    Założone 14 listopada 1927. 1) Dopiero 24 grudnia 1929 dokonano wpisu do Rejestru Związkowego Zittau. 2)

    Przewodniczący Arno Pritze od założenia do 1940.

    Oprócz występów gimnastycznych w “Lämmchen” oraz na Walnych Zgromadzeniach, organizowano uroczystości Bożonarodzeniowe, obchody rocznicowe założenia organizacji, turnieje, zawody sportowe na placu sportowym, wieczory dyskusyjne, uroczystości letnie oraz wieczory poświęcone ojczyźnie.

    W roku 1934 zaczęto budowę placu sportowego na terenie kopalni glinki. Cegielnia udostępniła przenośne platformy i tory. Członkowie przepracowali ogólnie 7000 roboczogodzin. 3) Uroczystość otwarcia placu odbyła się w 1936 roku. 4) W tym czasie związek liczył 211 członków. 5)

    W 1940 nastąpiło dobrowolne połączenie ze związkiem gimnastycznym “Jahn” z Zittau, ponieważ ze względu na różnorodne zatrudnienie członków, istnienie związku w Porajowie było zagrożone. 6)

     

    Związek Gimnastyczno-Sportowy Pracowników w Porajowie

    Również ten związek musiał być założony w 1927 roku, ponieważ w notatce z posiedzenia z października 1932 roku wspomina się o 5 uroczystości w “Lämmchen” z okazji założenia. 7)

     

    Związek Tytoniowy “Przyjaźń”

    Nie można było znaleźć danych dotyczących czasu założenia. Pierwsza wzmianka nastąpiła w 1920 roku. Poinformowano w niej, że Klub Tytoniowy w Sali “Lämmchen” wystawił przedstawienie szopki Bożonarodzeniowej. 8)

    Związek zorganizował w 1933 gwiazdkę Bożonarodzeniową dla dzieci. W tym czasie przewodniczącym był Willy Gebauer. 9)

    W książce adresowej Zittau z 1935 roku dalej widniał ten związek. Przewodniczącym w tym czasie był Willy Schlecht. 10)

     

    Związek Sadowników i Ogrodników Zittau – Porajów Duży.

    Prowadzący: Walter Fiebiger.

    Nie można było ustalić czasu założenia, ale od 1935 roku wymienia się go w książce adresowej i artykułach prasowych. 10)

    Oprócz zebrań i fachowych wykładów, związek organizował zwiedzanie ogrodów, podczas których udzielano porad szczególnie dotyczących prac w sadownictwie. Od 1938 związek wspomina się pod nazwą “Związek Ogrodników, Grupa Fachowa Sadowników Zittau – Porajów. 11)

     

    Źródło

    1. Wiadomości z Zittau z 17 listopada 1927
    2. Wiadomości z Zittau z 31 stycznia 1930
    3. Wiadomości z Zittau z 8 listopada 1932
    4. Wiadomości z Zittau z 23 czerwca 1936
    5. Wiadomości z Zittau z 15 – 16 lutego 1936
    6. Wiadomości z Zittau z 29 stycznia 1940
    7. Gazeta Zittau z 28 października 1932
    8. Poranna gazeta z Zittau z 28 grudnia 1920
    9. Wiadomości z Zittau z 19 grudnia 1933
    10. Książka adresowa Zittau 1935
    11. Wiadomości z Zittau z 1 lutego 1938

    do góry >>

     

     

     

    Okres nazizmu i II wojny światowej

     

    Już w kwietniu 1933 policja i SS przeprowadzały przeszukiwania w domach członków partii marksistowskiej. Wiele osób zostało zabranych przez służby bezpieczeństwa. 1)

    Jeszcze na długo przed wojną, racjonowano masło. Na osobę przysługiwała 1 sztuka na tydzień. Masło otrzymywało się tylko w tym sklepie, w którym rodzina była zarejestrowana.

    Od lipca 1935 skrzynki pocztowe pomalowane były na czerwono. 2)

    Zgodnie z zarządzeniem z 11.09.39 opony pojazdów wymeldowanych, należało skonfiskować i zgłosić to.

    W 1940 roku w wielu ogłoszeniach informowano, że wydane dla ludności maski przeciwgazowe należało zwrócić, by uchronić przed uszkodzeniem. 3)

    Monety z czystego niklu zabierano od roku 1940.

    Początek roku szkolnego został przełożony od świąt Wielkanocnych na czas po długich feriach. 4)

    W lutym 1941 wydano ogłoszenie o obowiązku meldowania maszyn do pisania. 5)

    W grudniu 1941 zażądano od ludności oddawania dla Wehrmachtu nart oraz butów do nart. 6)

    2- i kilkuosobowe sanie należało oddać dla Wehrmachtu. 7)

    Od 1.03.42 monety miedziane nie są już środkiem płatniczym i zostają odebrane.. 8)

    W lutym 1943 wydano odezwę do wszystkich niezatrudnionych mężczyzn w wieku od 16 do 65 lat oraz niezatrudnionych kobiet między 17 i 45 rokiem życia, by zameldowali się do zadań związanych z obroną Rzeszy. 9)

    Ogłoszono, że w zakładach fryzjerskich nie wolno było już wykonywać trwałych ondulacji. 10)

    Starsi uczniowie mogą być zatrudniani do pomocy dla Luftwaffe. 11)

    W 1943 wprowadzono słoiki. 12)

    Kody pocztowe wprowadzono od stycznia 1944. 13)

    W wyniku zbyt słabych zbiorów, od marca 1944 ograniczono przewidziany przydział ziemniaków. 14)

    Podróże prywatne powyżej 100 km, od lata 1944 wymagają zezwolenia.

    Wprowadzenie 60-godzinnego tygodnia pracy. 15)

    Obniżenie racji chleba do 2225 g/tydzień. 16)

    We wrześniu 1944 zamknięto teatr. Wszystkie osoby związane z kulturą wysłano do przemysłu zbrojeniowego. 17)

    W tym samym czasie wydano zezwolenie Führera do tworzenia szturmówek.18)

    W grudniu 1944 wydano zarządzenie, że uczennice klasy ósmej z wyższych oddziałów można zatrudniać do prac związanych z wojną. 19)

    W styczniu 1945 ogranicza się przydział węgla do ogrzewania gospodarstw domowych do 70%. 20)

    Gazeta “Wiadomości z Zittau” w ciągu tygodnia składa się tylko z 2 stron. Tylko na koniec tygodnia jest obszerniejsza. 21)

    Na Wielkanoc 1945 gazeta zostaje całkowicie wstrzymana.

    W lutym 1945 ogłasza się, że przydzielone kartki żywnościowe muszą wystarczyć na 9 tygodni zamiast na 8. 22)

     

     

    Źródło

    1. Wiadomości z Zittau z 12 kwietnia 1933
    2. Wiadomości z Zittau z 15 lipca 1935
    3. Wiadomości z Zittau z 1940
    4. Wiadomości z Zittau z 13 stycznia 1941
    5. Wiadomości z Zittau z 23 lutego 1941
    6. Wiadomości z Zittau z grudnia 1941
    7. Wiadomości z Zittau z 3 stycznia 1942
    8. Wiadomości z Zittau z 20 kwietnia 1942
    9. Wiadomości z Zittau z 13 lutego 1943
    10. Wiadomości z Zittau z 12 lutego 1943
    11. Wiadomości z Zittau z 15 lutego 1943
    12. Wiadomości z Zittau z lipiec 1943
    13. Wiadomości z Zittau z styczeń 1944
    14. Wiadomości z Zittau z marzec 1944
    15. Wiadomości z Zittau z 12 września 1944
    16. Wiadomości z Zittau z 23 września 1944
    17. Wiadomości z Zittau z wrzesień 1944
    18. Wiadomości z Zittau z 25 września 1944
    19. Wiadomości z Zittau z 7 grudnia 1944
    20. Wiadomości z Zittau z 26 stycznia 1945
    21. Wiadomości z Zittau z 29 stycznia 1945
    22. Wiadomości z Zittau z4 lutego 1945

     

    do góry >>

     

    Wydarzenia szczególne

     

    Na polu buraczanym, na południe od Porajowa, w czerwcu 1926 roku znaleziono szeroką motykę z wczesnej epoki kamienia łupanego, a 26 września, na tym samym polu znaleziono bączek napędzający do wrzeciona z glinki, prawdopodobnie z okresu wczesno-niemieckiego. 1)

    Podczas prac związanych z układaniem kabla, jeden z pracowników doznał obrażeń, gdy bęben kablowy najechał mu na stopę, w wyniku czego zgniotło mu dużego palca u nogi. 2)

    Z zamkniętej pralni skradziono nocą rower męski. 3)

    Zderzenie rowerzysty i motocyklisty miało miejsce na styku ulic Kleinschönauer i Ullersdorfer, co skończyło się bez szwanku, tylko lekkimi otarciami skóry i niewielkimi szkodami rzeczowymi. 4)

    Do niezbyt miłego zdarzenia doszło, gdy ze złości na gołębie przylatujące na grządki, miłośnik ogrodu, strzelił do gołębi z wiatrówki i na swoje nieszczęście, jednego trafił. Teraz musiał odpowiadać z kodeksu cywilnego i karnego, ponieważ strzelał w terenie zamieszkałym. 5)

    Kilka dni temu zaginęło dwoje rodzeństwa, 6 i 7 letnie. Już kilkakrotnie uciekali rodzicom. 6)

    W 1930 roku rada miejska zgodziła się na urządzenie alarmujące o pożarze dla Porajowa. Było to bardzo pilne, ponieważ mała straż pożarna z Porajowa nie wystarczała do zwalczania większych pożarów. 7)

    Ochotnicza straż pożarna podjęła się ćwiczeń nocnych wraz z kolumną sanitarną sanitariuszy ze straży pożarnej z Zittau. Ćwiczeniem objęto dom mieszkalny z majątku, który wyratowano z pożaru spowodowanego uderzeniem pioruna. Ćwiczenie można było zakończyć bez obiekcji. 8) Zabawny przypadek wydarzył się, gdy koń uruchomił zadem urządzenie alarmujące o pożarze i zaalarmował straż pożarną. Nie można było wnieść oskarżenia przeciwko koniowi z powodu jego wybryku. 9)

    Z zamkniętej szopy skradziono królicę zarodową z tatuażem na uchu, dwa inne króliki oraz rower męski. 10)

    Z rozbiórki bocznicy kolejowej przy cegielni, handlarzowi materiałów sprzedano 100 podkładów kolejowych za 20 Pf za sztukę. Bezrobotni z Porajowa byli szczególnie oburzeni, ponieważ z chęcią uzupełniliby zapotrzebowanie na materiał grzewczy dzięki tanim podkładom. 11)

    Większy pożar wybuchł 29 października 1932 roku o godzinie trzeciej u właściciela ogrodu Gebauera. Całkowicie spaliła się masywna stodoła. Przyjmuje się, że było to podpalenie. 12)

    Ponowny wypadek wydarzył się u zbiegu ulic Kleinschönauer i Ullersdofer. Samochód osobowy jadący ulicą Ullersdorfer w kierunku Zittau, zderzył się z rowerzystą jadącym z ulicy Kleinschönauer. Rowerzysta upadł i doznał krwotoku z uda. Kierowca samochodu zawiózł go do lekarza. 13)

    Znów fałszywy alarm pożarowy, wywołany przez urządzenie alarmowe. Tym razem wóz drewniany uderzył w słup urządzenia alarmowego. 14)

    Burza z gwałtowną trąbą powietrzną poczyniła wiele szkód w Zittau. Również w Porajowie uszkodzone zostały dachy na wielu domach osiedlowych. 15)

    W mieszkaniu sublokatorskim na Friedenstraße wybuchł 18 września 1936 roku, o godzinie 10.30, pożar. Ponieważ właściciel domu był nieobecny, straż pożarna musiała wejść siłą. Pożar zauważył jakiś chłopak, który natychmiast zaalarmował straż. 16)

    Włamano się do sklepu Kretschmera, na Baltenweg 1. Skradziono papierosy, słodycze i alkohol. 17)

    W stawie na Friedersdorfer Straße utopiło się 6 letnie dziecko. Dziecko jeździło na sankach i nie wróciło w południe. Podczas poszukiwań, jakaś kobieta zobaczyła dziecko w stawie. 18)

    5 letni chłopiec, który biegł z gromadą dzieci obok oddziału wojska, został u zbiegu ulic Kleinschönauer i Ullersdorfer, potrącony i zraniony przez rowerzystkę. Rowerzystka pojechała dalej nie martwiąc się o dziecko. 19)

    W 1941 roku powstał plan budowy szkoły w Porajowie. Szkoła miała otrzymać 16 klas, 2 kuchnie, 3 pracownie, plac sportowy i plac zabaw oraz inne wyposażenie. Jako miejsce przewidziano pola między przedłużeniem ulicy Baltenweg i Wiener Straße. Koszty ok. 1 mln RM. Do budowy nigdy nie doszło. 20)

    19 letni mężczyzna ze strachu przed karą zatruł się gazem w domu swoich rodziców. Gaz przedostał się przy tym do sąsiedniego mieszkania i naraził 4 śpiące osoby na utratę życia. 21)

    “Przechodząc” po południu przez ulicę Kleinschönauer skradziono kilka sztuk prania ze sznura. 22)

    21 grudnia 1942 roku, wielodzietnej rodzinie na Wiener Straße 3, skradziono dorosłe króliki. 23)

    28 grudnia, będący już w latach 50 tych ślusarz odebrał sobie życie wieszając się i jednocześnie odkręcając kurek gazu. 24)

    Pozostawione, włączone żelazko było przyczyną pożaru. Na szczęście mieszkaniec tego domu włamał się do mieszkania i udało mu się ugasić ogień. 25)

    Uczeń wjechał u zbiegu ulic Wiener i Ullersdorfer zbyt szybko i uderzył w autobus. Koło rozpadło się a uczeń odniósł szereg zewnętrznych obrażeń.26)

     

    Źródło

     

    1. Informacje Towarzystwa Historyczno-Muzealnego Nr 10-14 (1927-1932)
    2. Wiadomości z Zittau z 3 czerwca 1927
    3. Wiadomości z Zittau z 7 czerwca 1927
    4. Wiadomości z Zittau z 2 maja 1928
    5. Wiadomości z Zittau z 4 kwietnia 1930
    6. Wiadomości z Zittau z 20 września 1930
    7. Wiadomości z Zittau z 6 grudnia 1930
    8. Wiadomości z Zittau z 20 sierpnia 1931
    9. Wiadomości z Zittau z 1 października 1931
    10. Wiadomości z Zittau z 20 października 1932
    11. Gazeta Społeczna Zittau z 25 października 1932
    12. Wiadomości z Zittau z 28 października 1932
    13. Wiadomości z Zittau z 1 grudnia 1933
    14. Wiadomości z Zittau z 28 kwietnia 1934
    15. Wiadomości z Zittau z 17 czerwca 1935
    16. Wiadomości z Zittau z19-20 września 1936
    17. Wiadomości z Zittau z 15 lutego 1939
    18. Wiadomości z Zittau z 23 lutego 1939
    19. Wiadomości z Zittau z 29 lipca 1940
    20. Archiwum miejskie Zittau III-36-a1 Nr 56 Dział 509/2
    21. Wiadomości z Zittau z 8 stycznia 1942
    22. Wiadomości z Zittau z 3 sierpnia 1942
    23. Wiadomości z Zittau z 21 grudnia 1942
    24. Wiadomości z Zittau z 29 grudnia 1943
    25. Wiadomości z Zittau z 9 maja 1944
    26. Wiadomości z Zittau z 11 maja 1944

    do góry >>

     

     

     

    Osiedle Lusatia dla uchodźców

     

    Osiedle Lusatia nie leżało na przedmieściach Porajowa lecz Zittau. Wynika to również z ksiąg adresowych Zittau, w których te ulice znajdują się w porządku alfabetycznym z innymi ulicami Zittau, które z kolei zebrane były pod nagłówkiem “Dzielnica Porajów Duży”.

    Ponieważ Hitler znów zaczął zbrojenia, w 1936 Wehrmacht wystąpił z żądaniem, aby cywilni mieszkańcy zwolnili koszary Króla Ludwika, aby znów mogli zająć je żołnierze. 1)

    W latach 20-tych panowało wielkie zapotrzebowanie na mieszkania. Z tego względu, również koszary Króla Ludwika były wynajmowane ludności jako mieszkania. Część z tych mieszkańców to uchodźcy z obozu uchodźców w Porajowie Dużym. Ponieważ ci ludzie zaliczali się do biednej ludności Zittau, mieszkania, które należało zorganizować, musiały być tanie. Dlatego wybudowano 86 domów w zabudowie szeregowej z mieszkaniami o różnej wielkości oraz 48 mieszkań w domach dwupiętrowych.

    Ulica i nr domu

    Właściciel

    Rok budowy

    Uwagi

    (Stan 1938)

       
           

    Boelkerstraße

         

    2

    Saks. Tow. Dom.

    1937

    )

    4

    “ “ “

    )

    6

    “ “ “

    ) Domy

    8

    “ “ “

    ) szeregowe

    10

    “ “ “

    )

    12

    “ “ “

    )

    14

    “ “ “

    )

    16

    “ “ “

    )

    18

    “ “ “

    )

    20

    “ “ “

    )

    22

    “ “ “

    )

    24

    “ “ “

    )

    26

    “ “ “

    )

    28

    “ “ “

    )

    30

    “ “ “

    )

    32

    “ “ “

    )

    34

    “ “ “

    )

    36

    “ “ “

    )

           

    Büchnerstraße

         

    1

    Saks. Tow. Dom.

    1937

    )

    3

    “ “ “

    )

    5

    “ “ “

    )

    7

    “ “ “

    )

    9

    “ “ “

    )

    11

    “ “ “

    )

    13

    “ “ “

    )

    15

    “ “ “

    )

    17

    “ “ “

    ) Domy

    19

    “ “ “

    ) szeregowe

    21

    “ “ “

    )

    23

    “ “ “

    )

    25

    “ “ “

    )

    27

    “ “ “

    )

    24

    “ “ “

    )

    22

    “ “ “

    )

    20

    “ “ “

    )

    18

    “ “ “

    )

    16

    “ “ “

    )

    14

    “ “ “

    )

    12

    “ “ “

    )

    10

    “ “ “

    )

    8

    “ “ “

    )

    6

    “ “ “

    )

    4

    “ “ “

    )

    2

    “ “ “

    )

           

    Immelman-Platz

         

    2

    Tow. Bud. i Grunt.

    1938

    )

    4

    “ “ “ “

    )

    6

    “ “ “ “

    ) 2- piętrowe

    8

    “ “ “ “

    ) po 4

    10

    “ “ “ “

    ) mieszkania

    12

    “ “ “ “

    )

           
           
           

    Richthofenstraße

         

    11

    Tow. Bud. i Grunt.

    1939

    )

    13

    “ “ “ “

    )

    15

    “ “ “ “

    ) 2- piętrowe

    17

    “ “ “ “

    ) po 4

    19

    “ “ “ “

    ) mieszkania

    21

    “ “ “ “

    )

           

    Voßstraße

    Saks. Tow. Dom.

    1937

    )

    1

    “ “ “

    )

    3

    “ “ “

    )

    5

    “ “ “

    )

    7

    “ “ “

    )

    9

    “ “ “

    )

    11

    “ “ “

    ) Domy

    13

    “ “ “

    ) szeregowe

    15

    “ “ “

    )

    17

    “ “ “

    )

    19

    “ “ “

    )

    24

    “ “ “

    )

    22

    “ “ “

    )

    20

    “ “ “

    )

    18

    “ “ “

    )

    16

    “ “ “

    )

    14

    “ “ “

    )

    12

    “ “ “

    )

    10

    “ “ “

    )

    8

    “ “ “

    )

    6

    “ “ “

    )

    4

    “ “ “

    )

    2

    “ “ “

    )

           

    Wüsthoffstraße

         

    1

    Saks. Tow. Dom.

    1937

    )

    3

    “ “ “

    )

    5

    “ “ “

    )

    7

    “ “ “

    ) Domy

    9

    “ “ “

    ) szeregowe

    11

    “ “ “

    )

    13

    “ “ “

    )

    15

    “ “ “

    )

    17

    “ “ “

    )

    19

    “ “ “

    )

    21

    “ “ “

    )

    23

    “ “ “

    )

    25

    “ “ “

    )

    27

    “ “ “

    )

    29

    “ “ “

    )

    31

    “ “ “

    )

    33

    “ “ “

    )

    35

    “ “ “

    )

    37

    “ “ “

    )

    39

    “ “ “

    )

     

    Wybudowano trzy typy domów szeregowych, które zewnętrznie prawie się nie różnią.

    Typ I posiada kuchnię mieszkalną 12,6 m2, pokój 12,4 m2, sypialnię 8,4 m2, piwnicę, strych oraz ogród 100 m2. Powierzchnia mieszkalna 9x5 m.

    Czynsz 18,50 RM miesięcznie 1)

    Typ II jak wyżej, ale dodatkowo dobudowany pokój na poddaszu 14,0 m2,

    Czynsz 21,50 RM miesięcznie 1)

    Typ III, to domy narożne. Obejmują one kuchnię mieszkalną 14,o m2, pokój 18,5 m2, sypialnię 14,4 m2, piwnicę, strych i ogród od 250 do 500 m2. Podstawowa powierzchnia mieszkalna 9x7 m.

    Czynsz 29 RM miesięcznie 1)

    Mieszkania w domach dwupiętrowych składają się z kuchni mieszkalnej i dwóch pokoi. Niektóre mają jeszcze pokój na poddaszu. Czynsz 25 RM miesięcznie 2)

     

    Źródło

    Archiwum miejskie Zittau IIc-I-25 Nr 1 Dział 268/3

    Archiwum miejskie Zittau IIc-I-21Nr 116 Dział 266/24

    Archiwum miejskie Zittau IIc-I-21 Nr 1116 Dział 266/23

    Archiwum miejskie Zittau IIc-I-21 Nr 1116 Dział 266/25

    1. Wiadomości z Zittau z 19-20 września 1936
    2. Wiadomości z Zittau z 16 sierpnia 1938

    do góry >>

     

     

    Następny rozdział