„2014! Młodzi dla Wolności"
 


Ona za mną, przede mną i przy mnie ...
C.K. Norwid



Scenariusz zajęć dla klas gimnazjalnych


J. Kapica, Krzysztof Oparka


Strona projektu edukacyjnego Zespołu Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w Porajowie

     Zakończyliśmy zbieranie materiału do realizacji projektu, którego celem jest przede wszystkim autentyczne działanie obywatelskie, któremu towarzyszy refleksja: co zrobiliśmy z naszą wolnością, jakie nowe bariery – ekonomiczne, socjalne, mentalne – utrudniają korzystanie z niej niektórym grupom, jak chcemy i możemy zmieniać Polskę, by pełniej i mądrzej wykorzystać wolność, którą przyniósł rok 1989.
     I podczas lekcji historii, i podczas zajęć w ramach wiedzy o społeczeństwie pojawiają się informacje o początkach demokracji. Że Grecja, że przed naszą erą pięć wieków, że Solon maczał w tym palce, że najważniejszym organem było Zgromadzenie Ludowe...i takie tam. Ale czas szybko płynie i zmiany spowodowały ewolucję demokracji – wymuszoną. Lepszą?
     W XVIII wieku, ale już naszej ery, wypowiedział się Monteskiusz. Zaproponował trójpodział władzy. Trwa do dziś. Fundamentem ustroju jest podział i równowaga władz. Ponadto rodzi się w tym ustroju społeczeństwo obywatelskie, kształtuje się patriotyzm. Arystoteles wyróżnił cnotę obywatelską jako działanie na rzecz wspólnoty politycznej, na rzecz państwa. Rzymianie societas civilis rozumieli jako współdziałanie ludzi dla ogólnego dobra. A potem pojawia się sztuka stowarzyszania się, która zdaniem Alexisa de Tocqueville'a jest podstawą obywatelskiego społeczeństwa.
     Zadaliśmy pytanie uczniom naszej szkoły, kim jest dziś patriota, kim jest dziś obywatel. Uczniowie klas 1-3 szkoły podstawowej wypowiedzieli się plastycznie. Cieszy fakt szerokiego ujęcia tematu
                                                                                                            poczynając od treści najwznioślejszych...
     
... poprzez doświadczenia partykularne ...


 ... radość i wypoczynek ...

... a skończywszy na bardzo uczuciowym ogarnięciu tematu.

            Nieco starsi respondenci (klasy 5-6) i nestorzy dorobku intelektualnego środowiska uczniowskiego (gimnazjaliści) zbudowali definicje tych pojęć. Oto, jakie określenia „krążyły” wokół:

patriota:
             
- szanuje symbole,
             
- kocha swój kraj,
              -
pracuje dla kraju i uczy się,
             
-
obchodzi święta narodowe,
              -
dba o wizerunek kraju za granicą, godnie go reprezentuje,
             
-
staje w obronie dobrego imienia swojej Ojczyzny,
              -
 jest dumny ze swojej kultury, języka, tradycji, historii,
              -
szanuje tradycję, kulturę, pamięta o historii,
             
-
jak wyjeżdża za pracą to tęskni;

 obywatel:
             
- ma prawa i obowiązki,
              -
płaci podatki,
              -
 zameldowany w Polsce,
              -
dba o symbole,
             
-
pracuje i uczy się,
              - działa w społeczeństwie, identyfikuje się z nim,
              -
reprezentuje kraj za granicą,
             
-
dba o dobro ojczyzny,
             
- zna historie, kulturę, język, tradycję.

    Oba pojęcia znalazły wspólną płaszczyznę w obszarze historii, tradycji, symboli, a fakt, iż godnie należy ojczyznę reprezentować na zewnątrz przeważał w wielu wypowiedziach.
    Jak wynika z powyższych informacji patriota oscyluje wokół emocji i uczuć, natomiast obywatel jawi się jako realista twardo stąpający po odzyskanym terytorium, znający swoje prawa i obowiązki. Pojawiło się też określenie: wierny obywatel, które chyba najpełniej nazywa mieszkańca danego państwa. To świadomy swej przynależności narodowej człowiek, który wie, jakie powinności należą do niego, żyjącego i pracującego w danym kraju.
Jest to istotne szczególnie w czasach migracji zarobkowej, gdy wielu rodaków żyje za granicami ojczyzny z wyboru, bądź z konieczności.

              Ustaliliśmy podstawowe definicje jako uczniowie, a teraz pora na dorosłych. Co wynika z ich ankiety?

 

Za najważniejsze wydarzenie polityczne ubiegłych 25 lat uważają obrady Okrągłego Stołu i wydarzenia bezpośrednio z nim związane. Bardzo akcentują wstąpienie Polski do UE a elementem scalającym wszystkie wymieniane wydarzenia jest Wolność i rynek pracy. Istotną dla respondentów była również denominacja złotego w 1995 roku. Nowe pieniądze, nowe przeliczniki tak, jak nowe, które przyszło w 1989 roku. „Skończyliśmy studia w STAREJ rzeczywistości, a znaleźliśmy się w nowej - przedsiębiorczej. Musieliśmy nauczyć się żyć PO NOWEMU”.

          Idolem sportowym tego okresu jednogłośnie został Adam Małysz. Respondentom zaimponował jego spokój, determinacja i zachowanie licujące z prestiżem Mistrza Świata. Wspominano także finał MS 2010 Hiszpania-Holandia.

          Nikt, niestety nie wskazał osoby zasłużonej dla rozwoju młodej demokracji, a co do miejsc z tym związanych, to wymieniano Trójstyk (w kontekście akcesji do UE).

          Każdy, kto podejmuje nowe wyzwania związane z nową rzeczywistością opuszcza strefę bezpieczeństwa i ma obawy. Ale kto nie ryzykuje, nie zwycięża. „Nie obraziłam się na rzeczywistość i wciąż się jej uczę”. Generalnie stwierdzono, że żyje się lepiej, a ludzie przedsiębiorczy i „uparci” mają większe pole do popisu.

          Co do wykorzystania zdobyczy roku 1989 zdania były podzielone. Do najczęstszych zaliczyć można wypowiedzi typu: „Wciąż uczymy się demokracji”; „Jesteśmy młodzi - szukamy, błądzimy, uczymy się...”; „Można było lepiej - przemiany nie zawsze były dokonywane tak jak powinny”; „Niektóre niepotrzebnie zlikwidowano zakłady pracy i teraz młodzi ludzie nie maja zatrudnienia”.

          Lwia część ankietowanych uznała, że określenie „Czerwone Zagłębie” nie było bezpodstawne.

          W kwestii kultury zapamiętano walkman’a (jak to określono - „szaleństwo”) i niezapomniane przeboje „Trójki”. Głęboko zapadł w pamięć nominał tysiączłotowy, Wiedźmin i kultowe piosenki Noc komety, Czas ołowiu, Jolka, a komuś nawet kojarzy się z tym okresem Dziwny jest ten świat. Film – to przede wszystkim Dekalog.

          Na zakończenie wypowiedź najlepiej chyba podsumowująca całość: „Moja Latorośl wychowuje się już w nowych czasach. Jest inna, niż ja w jej wieku - ma inne możliwości. Lepsze? Inne... Miało być dobrze a wyszło jak zawsze – niestety”.